De gezondheid van vrouwen krijgt steeds meer aandacht binnen de geneeskunde en het wetenschappelijk onderzoek, onder meer vanwege fysiologische verschillen en specifieke reacties op behandelingen. Dit dossier bevat samenvattingen van interviews en praktische inhoud voor de consultatie, met focus op de menopauze en vrouwelijke gezondheid. Daarnaast zijn er ook specifieke ondersteunende materialen beschikbaar om de dagelijkse praktijk te ondersteunen.
Wil ik meer weten over vrouwelijke gezondheid of patiënten begeleiden die te maken hebben met thema’s zoals PCOS of de menopauze?
Het magazine Vrouw & Gezondheid gaat dieper in op deze onderwerpen, evenals op thema’s zoals het (vaginale) microbioom en een holistische benadering van de gezondheid van vrouwen. Het magazine kan ook besteld worden om aan patiënten mee te geven.
Ovariumhormonen oefenen een directe invloed uit op de gastro-intestinale sfeer, en dit gedurende de gehele menstruatiecyclus.
Progesteron, waarvan de spiegels stijgen in de luteale fase (na de ovulatie), oefent een relaxerend effect uit op de gladde spieren, inclusief die van de darmwand. Resultaat: een vertraagde stoelgang, vaak ervaren als constipatie, een opgeblazen gevoel, een gevoel van ‘een opgezette buik’. Dit mechanisme is goed onderbouwd (Heitkemper & Chang, 2009).
Oestrogenen beïnvloeden de viscerale gevoeligheid en de intestinale permeabiliteit. Hun schommelingen doorheen de cyclus dragen bij aan een gewijzigde perceptie van de spijsverteringssymptomen.
Om de rol van de darmmicrobiota in de hormonale regulatie te begrijpen, is een kort overzicht van de enterohepatische cyclus noodzakelijk.
Oestrogenen worden, nadat ze hun werking op de doelweefsels hebben uitgeoefend, door de lever gemetaboliseerd via conjugatie (glucuronidering, sulfatatie). In deze geconjugeerde vorm worden ze uitgescheiden in de gal en bereiken ze het darmlumen. Hier komt de microbiota in beeld: bepaalde darmbacteriën produceren enzymen — met name β-glucuronidase, maar ook β-glucosidasen en andere microbiële hydrolasen — die deze oestrogenen deconjugeren, waardoor ze opnieuw actief worden en resorbeerbaar zijn via de enterohepatische circulatie (Plottel & Blaser, 2011; Ervin et al., 2019; Kumari et al., 2024).
De perimenopauze duidt de hormonale transitieperiode aan die voorafgaat aan de menopauze, vaak gekenmerkt door schommelingen in oestrogenen en progesteron vóór hun definitieve daling. De menopauze wordt bevestigd na 12 opeenvolgende maanden amenorroe. De postmenopauze begint daarna en strekt zich uit over meerdere decennia.
De meest bekende symptomen zijn vasomotorisch (opvliegers), verstoorde slaap en stemmingsschommelingen. Maar spijsverteringssymptomen — een opgeblazen gevoel, veranderingen in de stoelgang, abdominaal ongemak — worden frequent gerapporteerd en vaak verwaarloosd in de opvolging van de menopauze. Gegevens suggereren dat vrouwen in de postmenopauze vaker wijzigingen vertonen in de samenstelling van de darmmicrobiota, met mogelijk repercussies op het spijsverteringscomfort (Peters et al., 2022).
De gezondheid van vrouwen blijft een nog onvoldoende onderzocht domein, zeker wat betreft de rol van het darmmicrobioom in het hormonale evenwicht en de algemene gezondheid.
Toch beïnvloedt het microbioom elke fase van het vrouwelijke leven, van de puberteit tot de menopauze.
Om deze belangrijke interacties te verduidelijken, ontwikkelde Yakult een heldere en wetenschappelijk onderbouwde infographic.